birinci dunya savasi
20.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ

20.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ

Trablusgarp Savaşı

Nedenleri
Trablusgarp Savaşı’nın çıkmasında;
Sömürgecilik yarışında geç kalan İtalya’nın sanayisi için hammadde ve pazar arayışı
• Osmanlı Devleti’nin Trablusgarp’ı koruyamayacak durumda olması
• Coğrafi konumu itibariyle İtalya’ya yakın olan Trablusgarp’ın ticaret yolları üzerinde bulunması ve zengin petrol kaynaklarına sahip olması gibi nedenler etkili olmuştur. Osmanlı Devleti, Balkan Savaşlarının başlaması üzerine İtalya ile Ouchy (Uşi) Antlaşması’nı imzaladı (18 Ekim 1912). Bu antlaşma ile Trablusgarp Savaşı sona ermiştir.
Sonuçları
Osmanlı Devleti, Kuzey Afrika’daki son toprağını da İtalyanlara bırakarak bu kıtadan tamamen çekilmiştir.
• Rodos ve Oniki Ada’yı ele geçiren İtalya, Ege Denizi’nde etkin bir güç haline gelmiş, Osmanlıların Ege’deki hakimiyeti sarsılmıştır.
• Osmanlı Devleti, Balkan Savaşlarından mağlup çıktığından İtalya’ya bırakılan adaları geri alacak güce sahip değildi. Bu nedenle İtalya adaları geri vermedi. Oniki Ada, II. Dünya Savaşı’nın sonuna kadar İtalya’da kaldı. Savaşta mağlup olan İtalya, adaları Yunanistan’a bırakmıştır (1947). 20.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ

birinci dunya savasi
20.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ

Birinci Balkan Savaşı

Nedenleri
• Rusya’nın tarihi emellerine ulaşabilmek amacıyla Balkan uluslarını Osmanlı Devleti’ne karşı kışkırtması
• Balkan uluslarının iyice zayıflayan ve yıkılmakta olan Osmanlı Devleti’nin Balkanlardaki topraklarını ele geçirmek istemeleri
• Balkanlarda Panislavizm politikası takip eden Rusya’nın milliyetçilik fikirlerinden yararlanarak Balkan uluslarının aralarında uzlaşma sağlaması
• Osmanlı Devleti’nin Almanya’ya yaklaşmasından rahatsızlık duyan İngiltere’nin Reval Görüşmesi (1908) sonucunda Rusya’yı Osmanlı toprakları, Boğazlar ve Balkan politikasında serbest bırakması
• Avrupalı büyük devletlerin kendi politikaları doğrultusunda Balkan uluslarını desteklemeleri
Karadağlıların saldırısıyla I. Balkan Savaşı başlamıştır (8 Ekim 1912). Bu savaş sırasında Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ devletleri Osmanlı Devleti’ne karşı aralarında ittifak yapmışlardır. 20.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ

I. Balkan Savaşı’nda;

• Balkanlardaki Osmanlı ordusunun düzensiz durumda bulunması ve askerlerinin bir kısmının terhis edilmesi
• Orduda particilik ve ikiliğin çıkmasından dolayısıyla disiplinin bozulması
gibi nedenler, Osmanlı Devleti’nin yenilgisine sebep olmuştur.
Sonuçları
Osmanlı Devleti, Edirne ve Kırklareli dahil Balkan topraklarından çekilmiştir. Midye – Enez hattının doğusundaki topraklar Osmanlı Devleti’nin elinden çıkmıştır.
I. Balkan Savaşı sırasında Arnavutluk bağımsızlığını ilan etmiştir. Arnavutluk, Osmanlı Devleti’nden ayrılan son Balkan devletidir.
• Londra’da görüşmeler devam ederken İttihat ve Terakki Partisi I. Balkan Savaşı’ndaki yenilgiden dolayı yıpranan Kamil Paşa Hükümeti’ni “Babıali Baskını” ile devirerek iktidarı ele geçirmiştir. (23 Ocak 1913).
• I. Balkan Savaşı sonunda Bulgaristan Ege Denizi’ne ulaşmıştır.
• Birinci Balkan Savaşı’ndan sonra Osmanlıcılık fikrinin başarılı olamayacağı görülmüş ve milliyetçilik cereyanı güçlenmiştir. Balkanlarda Türk azınlığı meselesi ortaya çıkmış, Osmanlı Devleti’nin elinden çıkan Balkan topraklarından birçok Türk ve Müslüman Anadolu’ya göç etmek zorunda kalmıştır.

savas
20. YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ

II. Balkan Savaşı (1913

II. Balkan Savaşında Yunanistan, Sırbistan ve Romanya birleşerek Bulgaristan’a savaş açtı.
Sebepleri
Balkan Savaşı sonunda yapılan antlaşmada Bulgaristan’ın daha fazla toprak alması;
Makedonya topraklarının paylaşılmasında Balkan devletlerinin anlaşamaması.
Osmanlı Devleti Balkan devletlerinin kendi aralarında yaptığı savaşı fırsat bilerek Edirne ve Kırklareli’yi (Doğu Trakya) geri aldı.
Sonuçları
Savaş sonunda Balkan Devletleri arasında Bükreş Antlaşması yapıldı.
Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasında İstanbul Antlaşması yapıldı.
Yunanistan ile Osmanlı Devleti arasında Atina Antlaşması yapıldı. 20.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ

Birinci Dünya Savaşı (1914 – 1918)

Savaşın Nedenleri
Savaşın çıkmasında etkili olan genel nedenler; Fransız İhtilali’nin getirdiği ulusçuluk akımı ve Sanayi İnkılabı’nın getirdiği sömürgecilik yarışıdır. Birinci Dünya Savaşı’nın en önemli nedeni devletler arasındaki ekonomik yarıştır.
Birinci Dünya Savaşı’nın çıkmasında;
• Almanya ile İngiltere arasındaki hammadde ve pazar rekabeti
• Fransa’nın Almanya’ya kaptırdığı Alsas – Loren kömür havzasını geri almak istemesi
• Rusya’nın dünya ticaretinde pay sahibi olmak amacıyla sıcak denizlere ulaşmak ve Balkanlarda otoritesini artırmak için Slav toplulukları kendi idaresi altında birleştirmek istemesi
Sömürgecilik yarışına geç katılan İtalya’nın Akdeniz’de etkinliğini artırmak ve yeni sömürgeler elde etmek istemesi
• Avusturya – Macaristan İmparatorluğu’nun ülkesindeki ulusçuluk hareketlerini engelleyerek birliğini korumaya ve Balkanlarda gücünü artırmaya çalışması
• Avusturya ile Rusya arasında Balkanlara hakim olma yarışı
• Almanya’nın Osmanlı topraklarındaki emellerine ulaşma konusunda Rusya’yı engel olarak görmesi
Avusturya – Macaristan veliahtının Saraybosna’da bir Sırp tarafından öldürülmesi
gibi özel nedenler etkili olmuştur. (Avusturya – Macaristan veliahtının öldürülmesi, Birinci Dünya Savaşı’nı fiilen başlatmıştır.)

Osmanlı Devleti’nin Savaşa Girmesi

Osmanlı Devleti’nin savaşa girmesinde;
• Devlet adamlarının savaşı Almanların kazanacağına inanmaları
XIX. yüzyılın sonlarında ve XX. yüzyılın başlarında kaybedilen toprakların geri alınmak istenmesi
İttihat ve Terakki Fırkası’nın Alman hayranlığı ve askeri ıslahatlarda Almanya’dan faydalanılması
• Ege adalarının geri alınmak istenmesi
• Osmanlı Devleti’nin kapitülasyonlar ve Duyun-u Umumiye borçlarından kurtulmak istemesi
• Osmanlı Devleti’nin siyasi yalnızlıktan kurtulmak istemesi
• Osmanlı devlet adamlarının Almanya’nın desteğiyle ülkenin kalkınabileceğine inanmaları
gibi nedenler etkili olmuştur.
Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’na girmesi sonucunda;
– Yeni cepheler açılmış ve savaş alanı genişlemiştir.
– İngiltere Kıbrıs’ı topraklarına kattığını açıklamıştır.
– Osmanlı Devleti tek taraflı olarak kapitülasyonları kaldırdığını ilan etmiştir.
– Osmanlı Devleti birçok cephede birden savaşmak zorunda kalmıştır.
– Osmanlı toprakları İtilaf Devletleri arasında yapılan gizli antlaşmalarla paylaşılmıştır.
Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı’nda Kafkasya, Çanakkale, Irak, Suriye-Filistin, Yemen-Hicaz, Kanal, Galiçya, Romanya ve Makedonya Cephelerinde savaşmıştır.

WİLSON İLKELERİ

ABD Birinci Dünya savaşına itilaf bloğunda girmiştir. Savaşı İtilaf devletlerinin kazanmasında etkili olmuştur. ABD savaşa girerken başkan Wilson savaşı kısa sürede bitirmeyi ve ittifak bloğunun direncini kırabilmeyi amaçlayarak bazı ilkeler yayınlamıştır .Bunlardan bazıları şunlardır;
a) Yenenler yenilenlerden toprak ve tazminat almayacak
b) Dünya barışını korumak için uluslar arası bir teşkilat kurulacak
c) Türklerin yoğun olduğu yerlerde Osmanlı egemenliği sürecek
d) Osmanlı uyruğundaki azınlıklara( Ermeni ve Rumlara çoğunluk oldukları yerlerde) kendi geleceklerini belirleme hakkı tanınacak

SAVAŞ SIRASINDA İMZALANAN GİZLİ ANTLAŞMALAR

İtilaf devletleri I. Dünya Savaşı devam ederken aralarında imzaladıkları gizli tasarılarla Osmanlı topraklarını paylaşmışlardır. Bu paylaşım tasarıları İngiltere , Fransa , İtalya ve Çarlık Rusya tarafından imzalanmıştır. Bu gizli paylaşım tasarıları Boğazlar Antlaşması,Londra Antlaşması,Sykes-Picot Antlaşması,Petrograd Protokolü,Mc Mahon Antlaşması,St. Jean de Maurrian ne Antlaşmasıdır. Bu antlaşmalarla (gizli tasarılarla) Çarlık Rusya’ya İstanbul,Boğazlar ve D. Anadolu , İtalya’ya Antalya- Konya arası ve İzmir ve çevresi İngiltere’ye Arabistan, Ürdün, Irak (Musul hariç) Fransa’ya Suriye, Lübnan verilmiştir. St. Jean de Maurrianne Antlaşması çarlık Rusyanın onayından geçmemiştir. İngiltere bu durumu bahane ederek savaş sonrasında İzmir ve çevresinin Yunanistan’a verilmesini (bölgedeki Rum nüfusunu gerekçe yaparak) savunmuştur. UYARI: Bu antlaşmalar Sovyet Rusya tarafından dünya kamuoyuna açıklanmıştır.

Birinci Dünya Savaşı’nın Genel Sonuçları

• Osmanlı, Almanya ve Avusturya – Macaristan İmparatorlukları ile Rus Çarlığı parçalanmıştır.
Polonya, Çekoslovakya, Yugoslavya, Litvanya, Macaristan ve Türkiye gibi yeni devletler kurulmuştur.
• Dünya barışını korumak amacıyla Cemiyet-i Akvam (Milletler Cemiyeti) kurulmuş, sömürgeciliğin yerini manda yönetimi almıştır.
• Sınırların çizilmesinde “milliyetçilik” ilkesine dikkat edilmemesi azınlıklar sorununa neden olmuştur.
• Cumhuriyet rejimleri ağırlık kazanmış bazı ülkelerde rejim değişiklikleri olmuştur. Almanya, Türkiye, Bulgaristan ve Avusturya’da Cumhuriyet Rusya’da ise sosyalist yönetimler kurulmuştur.
• Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılması, Almanya, Avusturya – Macaristan ve Rusya’daki değişiklikler Orta Doğu ve Avrupa’da dengelerin bozulmasına ve otorite boşluğuna neden olmuştur.
• İngiltere ve Fransa en önemli rakipleri Almanya’yı safdışı ettiler. Savaştan en kârlı çıkan devlet İngiltere olmuş, Almanya gücünü yitirmiştir.
• İlk kez kimyasal silahlar, denizaltı ve tanklar bu savaşta kullanılmıştır.
• Savaş sonunda Almanya’ya çok ağır şartlarda antlaşma imzalatılması ve İtalya’ya savaş içerisinde vaadedilen toprakların verilmemesi İkinci Dünya Savaşı’na neden olmuştur.
UYARI : Manda ve himayecilik; gelişmiş devlerin geri kalmış ülkeleri toprak bütünlüğünü koruyarak koruma ve güdümüne alarak uygarlaştırıp geliştirilmesi olarak tanımlanan sömürgeciliğin adıdır. 20.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ

 

Kaynak: H. Bora ÇELİK

 

Hakkımızda Sosyal Bilgiler

Belki Bunlar İlginizi Çekebilir.

Ataturkun Gittigi Okullar Sirasiyla ve Ozellikleri

Atatürk’ün Gittiği Okullar Sırasıyla ve Özellikleri

Atatürk’ün Gittiği Okullar Sırasıyla ve Özellikleri Mahalle Mektebi: Öğrenim çağına gelen Mustafa’nın hangi okula gideceği …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir