Ana Sayfa / Ders Notları / Musul sorunu ve sonucu

Musul sorunu ve sonucu

MUSUL SORUNU VE SONUCU
Musul ve çevresi çoğunlukla Türklerin yaşadığı bir bölgeydi. Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra bu bölgeyi İngilizler işgal etmişlerdi. Musul ve yöresinde zen­gin petrol yatakları vardı. Bu açıdan İngilizler, bölgeye özel bir önem veriyor ve buraları kaybetmek istemiyorlardı.
Musul, Misakı millî sınırları içinde yer alıyordu. Bu sebeple Lozan barış görüşme­lerinde Musul’un, Türk vatanının bir parçası olduğu savunulmuş ve Türkiye’ye katıl­ması istenmişti. Ancak İngiltere, Musul’un kendi mandası olan Irak Hükûmeti’ne bı­rakılmasını savunmuştu. Bu nedenle Musul sorunu bir çözüme kavuşturulamamıştı. Lozan görüşmelerinde çözümlenemeyen Musul sorununun İngiltere ile Türkiye ara­sında yapılacak ikili görüşmelerle çözüme kavuşturulmasına karar verildi.

musul sorunu

Musul sorununun çözümü için yapılan görüşmeler, 1924 yılında İstanbul’da başla­dı. Türkiye Cumhuriyeti, Musul’da halkın çoğunluğunun Türk olduğunu ve Musul’un Misakımillî sınırlan içinde bulunduğunu ileri sürüyordu. İngiltere ise Musul’un, sömür­gesi olan Irak’ın bir vilayeti olduğunu iddia ediyordu. İngiltere, Orta Doğu’daki varlığı­nı sürdürmek istiyordu. Musul petrollerinin başka bir devletin eline geçmesini istemi­yordu. İngiltere, uzlaşmaz bir tutum içindeydi. Bu nedenle İstanbul’daki görüşmeler bir sonuç vermedi. Bunun üzerine İngilizler, konuyu Milletler Cemiyeti’ne götürdüler.




Milletler Cemiyeti, başta İngiltere olmak üzere Avrupalı büyük devletlerin etki­si altındaydı. Bu nedenle Musul sorunu konusunda lehimize bir kararın çıkması güçtü. Mil­letler Cemiyeti’ndeki görüşmeler uzayınca, bazı konuların Lahey Adalet Divanı’na götürülmesi kararlaştırıldı. Buradan da olumlu bir sonuç çıkmadı. Bu arada İngiliz­ler, Türkiye – Irak sınır bölgesinde karışıklıklar çıkardılar ve 1925 yılında Güney­doğu Anadolu’da çıkan Şeyh Sait Ayaklanmasının başlamasında da etkili oldular. Güneydoğu Anadolu’daki Türk ordusu, bu isyanı bastırmakla uğraşmaya başladı. Ayrıca İngilizler, Hakkâri bölgesinde Nasturileri de ayaklandırdılar. Türk Hüküme­ti, bu ayaklanmalarla uğraşırken İngiltere ile de silahlı bir çatışmaya girmek isteme­di. Bunun üzerine İngilizlerle görüşmelere başlandı. Bu görüşmelerin sonucunda, 5 Haziran 1926’da Türkiye ve İngiltere arasında Ankara’da bir antlaşma imzalandı.

Musul sorunu ve sonucu
Bu antlaşmaya göre;
•  Musul, Kerkük ve Süleymaniye, İngiliz sömürgesi olan Irak’a bırakıldı.
•  Türk – Irak sının belirlendi.
• Irak, Musul’dan elde ettiği petrol gelirlerinin % 10’unu 25 yıl süreyle Türki­ye’ye vermesi kararlaştırıldı. Fakat Türkiye bu hakkından içinde bulunduğu eko­nomik krizin etkisiyle 500 bin İngiliz sterlini karşılığında vazgeçmiştir.
Yapılan antlaşma ile Türkiye, bölgedeki siyasi iddialarından vazgeçmiş oldu. Ancak Irak yönetimi Ankara Antlaşması’nın şartlarına bağlı kalmadı. Musul, Ker­kük ve Erbil’de yaşayan Türkmenler üzerindeki ekonomik ve kültürel baskısını ar­tırdı. Günümüzde Irak’ta yaşanan olaylar bölgede yaşayan Türkmenlerin durumu­nu iyileştirmemiş, hatta yeni sıkıntılar yaşamalarına neden olmuştur.

Hakkında Sosyal Bilgiler

yorumlayın

  1. ya bana musul sorunu hangi aşamalrdan geçip çözüme ulastıgı lazım…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir