Ana Sayfa / Ders Notları / Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları
Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları

Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları

Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları

ANADOLU UYGARLIKLARI

Hititler (M.Ö.2000-M.Ö.1200)

  • Başkenti Hattuşa (Hattuşaş/Boğazköy)’dır.
  • İç Anadolu’da Kızılırmak çevresine yerleşmişlerdir (günümüzde Çorum-Boğazköy).
  • Yönetim şekli merkezi krallıktır. Devletin başında kral bulunurdu. Kral, aynı zamanda başrahip, başkomutan ve başyargıçtır. Kraldan sonra Tavananna denilen kraliçe söz sahibidir.
  • Künk adı verilen su taşıma sistemi yapmışlardır.
  • Çok tanrılı dinleri vardır (Hitit ülkesine Bin Tanrı İli de denirdi).
  •  Heykel, kabartma ve demir işletmeciliği alanlarında ileri gitmişlerdir. İvriz ve Yazılıkaya kabartmaları günümüze kadar kalmıştır.
  • İki tür yazı kullandılar. Bunlar çivi yazısı ve hiyeroglif (resimli yazı) yazısıdır.
  • Mısırlılarla Suriye toprakları için savaşmışlar, savaş sonunda Kadeş Antlaşması imzalandı.
  • Pankuş adı verilen danışma meclisi vardı, kral devlet işleriyle ilgili kararları bu meclise danışarak alırdı. Anadolu’da ilk meşruti yönetimi kurmuşlardır.
  •  Hitit kanunları çok gelişmişti, aile hukuku, ceza hukuku, borçlar hukuku gibi bölümlere ayrılmıştı.
  • Anal (Yıllık) adı verilen yıllıklar yazarak ilk tarih yazıcılığını başlatmışlardır (çivi yazısıyla yazılmıştır, tanrılarına bilgi verirlerdi).
  • Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları
Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları

Frigler (M.Ö. 750-M.Ö. 600)

  • Başkenti Gordion’dur (günümüzde Ankara-Polatlı yakınları)
  • Orta Anadolu’da Sakarya nehri çevresinde kuruldu.
  • Tarımla uğraşmışlar, tarımla ilgili kesin ve değişmez kurallar koymuşlar, kanunlar yapmışlardır (saban kırmanın, öküz kesmenin cezası ölümdür).
  • Krallarına Midas adını vermişler(Tarihte kulaklarının büyüklüğünden dolayı Eşek Kulaklı Midas olarak bilinir),en büyük tanrıları Tabiat Tanrıçası’dır. En büyük tanrıçaları Kibele (Bereket ve Toprak Tanrıçası)
  • Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları
  • Dokumacılık, maden ve tahta işçiliği, heykeltıraşlık gibi alanlarda gelişme göstermişler.
  • El işçiliği gelişmiş, Fibula adı verilen ilk çengelli iğneyi üretmişlerdir

NOT: Kadeş Antlaşması tarihte bilinen ilk yazılı antlaşmadır.

Lidyalılar (M.Ö.700-M.Ö.546)

  • Başkentleri Sard’dır (günümüzde Manisa-Salihli yakınları).
  • Anadolu’nun batısında Gediz ve Menderes ırmakları arasında kuruldu.
  • Kral Yolu’nu buldular (Efes’ten başlayıp Sard’dan geçerek doğuya, Ninova’ya giden bir ticaret yoludur).
  • Buhurdanlık adı verilen etrafa güzel kokular yayan (içinde güzel kokulu otlar yakılarak) bir alet icat etmişlerdir.
  • Ticarette paranın kullanılmasıyla takas yöntemi kalktı, düzenli bir ekonomik yapı oluştu.
    NOT: Tarihte parayı icat eden ilk uygarlıktır (M.Ö.700).
  • Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları
Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları

İyonlar (M.Ö.1200-M.Ö.700)

  • Başkentleri Efes’tir (günümüzde İzmir).
  • Batı Anadolu’da, Ege kıyılarında kurulmuştur.
  • İyonlar, İzmir, Milet, Foça ve İzmir’de şehir
    devletleri halinde yaşadılar.
  • Anadolu’da ilk demokrasi yönetimi uyguladılar (Doğrudan Demokrasi).
  • Anadolu’da kurulan uygarlıklar içinde en gelişmiş ve ileri düzeyde olanıdır.
  • Bilim ve kültüre önem verdiler. Hür düşünce gelişti. Hür düşünce geliştiği için pozitif bilimlerde ilerlediler. Tıpta Hipokrat, tarihte Heredot, matematikte Pisagor ve Tales, felsefede Diyojen İyonların en tanınmış bilginleridir.
  • Denizcilikle uğraştılar, deniz ticareti yaptılar.
  • Fenike alfabesini geliştirdiler.
  • Dinleri çok tanrılıdır.
  • Yunan uygarlığının temellerini attılar.
  • İyon edebiyatının önemli eserleri Homeros’un İlyada ve Odessa destanlarıdır.
  • Efes’te yaptıkları Artemis Tapınağı dünyanın yedi harikasından biridir.
  • Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları
Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları

Urartular (M.Ö 900-M.Ö.600)

  • Başkentleri Tuşpa’dır (günümüzde Van).
  • Mimaride, maden işlemeciliği, kaya oymacılığı, kabartma sanatı, taş işçiliğinde ileri gittiler. Su kanalları, bentler, barajlar, tapınaklar, kaya mezarları, kaleler, saraylar yaptılar.
  • Dinleri çok tanrılıdır. Ahiret inancı vardır. Yani ölümden sonra yaşama inanırlardı. Mezarlarını oda ve ev şeklinde yapmışlar. Ölen kişinin mezarına hayattayken kullandığı eşyaları koymuşlardı
  • Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları
  • Ekonomilerinin temelini tarım ve hayvancılık oluşturur.
  • Van’da Van Kalesi ve Çavuştepe, Erzincan’da Altıntep Urartularda günümüze kalan önemli  kalelerdir.

MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI

Sümerler (MÖ. 4000)

  • Mezopotamya uygarlığının temellerini attılar. Dünyanın ilk uygarlığı sayılmaktadır
  • Başkentleri Eridu.
  • Şehir (site) devletleri şeklinde yönetildiler. Şehir devletleri içerisinde en önemlileri Ur, Uruk, Kiş, Lagaş’tır.
  • Şehirlerin başında Patesi denilen krallar bulunur. Bunlar hem dini hem siyasi güce sahiptirler.
  • M.Ö.3200 yılında çivi yazısını bularak tarih devirlerini başlattılar.
  • Tarihte bilinen ilk yazılı kanunları Sümer kralı Urugakina yaptı. (Tarihte ilk hukuk devletidir)
  • Tarihte ilk defa sayı sistemini buldular, matematik biliminin temellerini attılar. Dört işlemi kullanmışlar ve çemberi 360 dereceye bölmüşlerdir.
  • Geometri ve astronomi alanında ileri gitmişlerdir.
  • İlk defa ay takvimini yaptılar, Güneş saatini buldular.
  • Dinleri çok tanrılıdır. Rahip-Kral anlayışı egemendir.
  • Ziggurat adı verilen tapınaklar yaptılar. Bu tapınaklar rasathane (gözlemevi) görevi de gördü.
    Bu sayede astronomide ilerlediler.
  • Dünyanın ilk destanları (Tufan, Yaradılış ve Gılgamış destanları) Sümerler’e aittir.
  • Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları
Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları

Babiller (MÖ. 1800)

  • Orta Mezopotamya’da kuruldu
  • Başkentleri Babil’dir.
  • Tarihteki ilk anayasayı Babil kralı Hammurabi yaptı.
  • Hammurabi kanunları, Sümer yasalarına göre daha ağır cezalar içerir ve kısas esasına dayanır.
  • Yönetim şekli mutlak krallık (ilk mutlak krallık sistemini Hammurabi kurdu).
  • Kralları Tanrı-Kral şeklinde kutsal sayılırdı.
  • Astronomi ve tıp alanında ilerlemişler.
  • Babil şehri, Asma Bahçeleri ve Babil Kulesi ile ün kazandı.
  • Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları

Asurlular (MÖ. 2000)

  • Yukarı Mezopotamya’da kuruldu.
  • Başkentleri Ninova. yazılmış ticari tabletler bulundu
  • Tarihte ilk kütüphaneyi kurdular.
  • Ticaret gelişmiştir. Anadolu’ya yaptıkları ticaret sayesinde Anadolu halkı Asurlulardan çivi yazısını öğrendiler. Böylece Asurlular Anadolu’da tarihb çağlarının başlamasında önemli bir rol oynadılar.
  • Kayseri (Kültepe)’de Asurlular’a ait çivi yazısıyla
  • Kanunları Sümer ve Babil kanunlarına göre ağır cezalar içermekteydi
  • Anadolu ve Mezopotamya Uygarlıkları

Hakkında Sosyal Bilgiler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir